Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz

Spis treści
Wykaz skrótów .... 17

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny. Część ogólna .... 19

Rozdział I

Zasady odpowiedzialności karnej 21

Uwagi wprowadzające .... 21

Artykuł 1 . 22
Definicja przestępstwa .... 22
Przestępstwo jako czyn człowieka .... 23
Materialna cecha przestępstwa .... 26
Przestępstwo jako czyn zabroniony . 30
Przestępstwo jako czyn zawiniony ... 32
Zasada nullum crimen sine lege 35
Zasada lex retro non agit . 37
Zasada nulla poena sine lege 38
Artykuł 2 40
Istota zaniechania .. 40
Obowiązek zapobiegnięcia skutkowi .... 41
Obiektywne przypisanie skutku przy zaniechaniu .... 43
Artykuł 3 . 48
Artykuł 4 . 50
Artykuł 5 . 56
Artykuł 6 . 58
Czas popełnienia przestępstwa .... 58
Miejsce popełnienia przestępstwa .... 60
Artykuł 7 . 62
Artykuł 8 . 63
Artykuł 9 . 64
Uwagi wprowadzające .... 64
Umyślny czyn zabroniony ... 66
Nieumyślny czyn zabroniony .. 72
Kombinacja strony podmiotowej . 85
Artykuł 10 .... 87
Wiek sprawcy a przypisanie winy .... 87
Odpowiedzialność na podstawie ustawy
o postępowaniu w sprawach nieletnich .... 88
Odpowiedzialność karna nieletniego ... 90
Artykuł 11 .... 92
Ten sam czyn jako podstawa jednego przestępstwa .... 92
Ten sam czyn jako podstawa zbiegu przepisów . 92
Pozorny zbieg przepisów 96
Niewłaściwy zbieg przepisów .. 97
Właściwy (kumulatywny) zbieg przepisów .. 99
Artykuł 12 .. 101
Charakter prawny czynu ciągłego .. 101
Krótkie odstępy czasu .. 106
Powzięty z góry zamiar 108
Tożsamość osoby pokrzywdzonej .. 110
Konsekwencje prawne konstrukcji czynu ciągłego ... 110
Rozdział II
Formy popełniania przestępstwa .... 124
Uwagi wprowadzające .. 124
Artykuł 13 ... 127
Przesłanki usiłowania ... 127
Usiłowanie a narażenie na niebezpieczeństwo 132
Usiłowanie udolne oraz nieudolne .... 134
Usiłowanie ukończone oraz nieukończone . 140
Artykuł 14 .. 140
Artykuł 15 .. 143
Artykuł 16 .. 147
Podmiotowe oraz przedmiotowe znamiona przygotowania .. 147
Przygotowanie polegające na wejściu w porozumienie 148
Przygotowanie niewymagające współdziałania .... 150
Karalność przygotowania .. 150
Artykuł 17 .. 152
Artykuł 18 .. 154
Uwagi wprowadzające .. 155
Współsprawstwo .. 157
Sprawstwo kierownicze 162
Sprawstwo polecające .... 165
Podżeganie .. 169
Pomocnictwo .... 178
Podżeganie i pomocnictwo do przestępstw indywidualnych. 182
Podżeganie i pomocnictwo do przestępstw nieumyślnych 184
Artykuł 19 .. 187
Artykuł 20 .. 188
Artykuł 21 .. 189
Okoliczności osobiste uwzględniane co do
charakteryzowanej nimi osoby ... 190
Okoliczności osobiste stanowiące znamię
typu podstawowego lub kwalifikowanego ... 191
Artykuł 22 .. 194
Artykuł 23 .. 196
Artykuł 24 .. 199
Rozdział III
Wyłączenie odpowiedzialności karnej 206
Uwagi wprowadzające .. 206
Artykuł 25 .. 210
Obrona konieczna jako okoliczność kontratypowa ... 211
Zamach oraz jego właściwości .... 211
Obrona jako reakcja na zamach oraz jej granice ... 215
Obligatoryjne odstąpienie od wymierzenia kary
przy przekroczeniu granic obrony koniecznej 221
Artykuł 26 .. 225
Dwie funkcje stanu wyższej konieczności ... 225
Kolizja dóbr oraz kryteria jej rozwiązywania ... 226
Niebezpieczeństwo grożące dobru prawnemu . 229
Zasady poświęcania kolidującego dobra .. 230
Artykuł 27 .. 233
Uwagi wprowadzające .. 233
Ryzyko nowatorskie w obowiązującym kodeksie karnym . 235
Przeprowadzenie eksperymentu jako przesłanka
dopuszczalności ryzyka 236
Zgoda uczestnika eksperymentu .... 238
Eksperyment medyczny .... 239
Artykuł 28 .. 241
Dwie postacie błędu co do ustawowych znamion
oraz ich funkcje .... 241
Istota błędu .. 242
Błąd co do znamion współtworzących podstawowy
typ czynu zabronionego 245
Błąd co do znamion wyrażających klauzule normatywne . 250
Błąd co do znamienia tworzącego typ zmodyfikowany 251
Artykuł 29 .. 257
Uwagi wprowadzające .. 257
Błąd co do kontratypu ... 257
Błąd co do okoliczności wyłączającej winę ... 261
Artykuł 30 .. 262
Błąd co do prawa a zasada ignorantia iuris nocet ... 262
Obiektywna oraz subiektywna rozpoznawalność
bezprawności .. 263
Pierwotna oraz wtórna nieświadomość bezprawności .. 265
Usprawiedliwiona nieświadomość bezprawności . 266
Artykuł 31 .. 269
Niepoczytalność jako okoliczność wyłączająca winę .... 269
Geneza niepoczytalności oraz jej konsekwencje ... 270
Poczytalność ograniczona oraz jej konsekwencje . 272
Wprawienie się w stan niepoczytalności a zasada winy .... 274
Rozdział IV
Kary .. 281
Uwagi wprowadzające .. 281
Artykuł 32 . 283
Uwagi wprowadzające .. 283
Kara 25 lat pozbawienia wolności ... 284
Kara dożywotniego pozbawienia wolności .. 286
Artykuł 33 .. 287
Uwagi wprowadzające .. 287
Wymiar grzywny . 289
Grzywna kumulatywna 290
Przesłanki określenia stawki dziennej grzywny ... 292
Artykuł 34 .. 296
Uwagi wprowadzające .. 296
Istota i zakres kary ograniczenia wolności ... 297
Artykuł 35 .. 299
Artykuł 36 .. 301
Artykuł 37 .. 303
Artykuł 38 .. 305
Rozdział V
Środki karne . 311
Uwagi wprowadzające .. 311
Środek karny a kara .. 312
Możliwości orzekania środków karnych . 313
Zasady wymiaru środków karnych 315
Artykuł 39 .. 316
Artykuł 40 .. 318
Uwagi wprowadzające .. 318
Zakres pozbawienia praw publicznych .... 318
Przesłanki orzeczenia pozbawienia praw publicznych .. 320
Okres pozbawienia praw publicznych 322
Artykuł 41 .. 323
Uwagi wprowadzające .. 323
Zakaz zajmowania stanowiska lub wykonywania zawodu 324
Zakazy związane z przestępstwami o charakterze
seksualnym na szkodę małoletniego ... 328
Zakaz prowadzenia działalności gospodarczej 330
Zagadnienia wykonawcze . 330
Artykuł 41a 331
Artykuł 42 .. 334
Uwagi wprowadzające .. 334
Przesłanki orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów .. 335
Zakres podmiotowy zakazu prowadzenia pojazdów .... 337
Zakres przedmiotowy zakazu prowadzenia pojazdów . 339
Artykuł 43 .. 342
Uwagi wprowadzające .. 342
Zawieszenie na okres odbywania kary pozbawienia wolności ... 342
Artykuł 44 .. 344
Uwagi wprowadzające .. 345
Zakres przepadku przedmiotów 346
Wyłączenia orzekania przepadku przedmiotów ... 350
Artykuł 45 .. 352
Uwagi wprowadzające .. 353
Zakres przedmiotowy przepadku korzyści majątkowej 354
Domniemania przestępczego pochodzenia korzyści .... 357
Artykuł 46 .. 361
Uwagi wprowadzające .. 361
Przesłanki orzeczenia obowiązku naprawienia szkody . 363
Zakres obowiązku naprawienia szkody ... 364
Obowiązek naprawienia szkody w formie nawiązki . 365
Sytuacja prawna po orzeczeniu obowiązku
naprawienia szkody . 366
Artykuł 47 .. 367
Artykuł 47a 370
Artykuł 48 .. 370
Artykuł 49 .. 371
Artykuł 49a 374
Artykuł 50 .. 374
Artykuł 51. . 377
Artykuł 52 .. 379
Rozdział VI
Zasady wymiaru kary i środków karnych .... 387
Uwagi wprowadzające .. 387
Zasada względnej swobody sądu przy wymiarze kary . 388
Zasada oznaczoności kar i środków karnych .... 389
Zasada humanitaryzmu i indywidualizacji kary... 390
Artykuł 53 .. 392
Uwagi wprowadzające .. 392
Znaczenie winy przy wymiarze kary .. 393
Współmierność kary do stopnia społecznej szkodliwości .. 396
Dyrektywa prewencji szczególnej ... 397
Dyrektywa prewencji ogólnej 399
Zagadnienie dyrektywy wiodącej ... 402
Okoliczności wpływające na wymiar kary... 404
Artykuł 54 .. 410
Artykuł 55 .. 414
Artykuł 56 .. 415
Artykuł 57 .. 416
Uwagi wprowadzające .. 416
Zbieg jednorodnych podstaw nadzwyczajnego
wymiaru kary .. 418
Zbieg różnorodnych podstaw nadzwyczajnego
wymiaru kary .. 421
Artykuł 57a 423
Uwagi wprowadzające .. 423
Sposób nadzwyczajnego obostrzenia kary za występek
o charakterze chuligańskim ... 424
Środki karne przewidziane za występek o charakterze
chuligańskim .... 426
Dodatkowe dolegliwości za występek o charakterze
chuligańskim .... 427
Artykuł 58 .. 428
Artykuł 59 .. 432
Artykuł 60 .. 433
Uwagi wprowadzające .. 434
Przesłanki nadzwyczajnego złagodzenia kary . 437
Mały świadek koronny (art. 60 § 3) . 440
Nadzwyczajne złagodzenie kary i warunkowe
zawieszenie jej wykonania na wniosek prokuratora . 449
Warunkowe zawieszenie wykonania kary
pozbawienia wolności ... 451
Sposób nadzwyczajnego złagodzenia kary .. 452
Artykuł 61 .. 454
Artykuł 62 .. 456
Artykuł 63 .. 457
Rozdział VII
Powrót do przestępstwa .. 467
Uwagi wprowadzające .. 467
Artykuł 64 .. 468
Uwagi wprowadzające .. 468
Recydywa specjalna podstawowa ... 470
Recydywa specjalna wielokrotna .... 477
Artykuł 65 .. 480
Uwagi wprowadzające .. 480
Uczynienie sobie stałego źródła dochodu 482
Popełnienie przestępstwa w zorganizowanej grupie
lub związku mającym na celu popełnianie przestępstw .... 485
Przestępstwo o charakterze terrorystycznym ... 486
Stosowanie art. 64 § 2 do sprawcy przestępstwa z art. 258 . 486
Rozdział VIII
Środki związane z poddaniem sprawcy próbie 489
Uwagi wprowadzające .. 489
Artykuł 66 .. 490
Uwagi wprowadzające .. 490
Przesłanki warunkowego umorzenia postępowania karnego 491
Rozszerzenie zakresu stosowania warunkowego
umorzenia postępowania karnego .. 496
Artykuł 67 ... 498
Uwagi wprowadzające .. 498
Okres próby . 498
Dozór .. 499
Dodatkowe dolegliwości związane z warunkowym
umorzeniem postępowania karnego ... 500
Artykuł 68 .. 503
Uwagi wprowadzające .. 503
Obligatoryjne podjęcie postępowania
warunkowo umorzonego ... 503
Fakultatywne podjęcie postępowania
warunkowo umorzonego ... 504
Orzekanie o podjęciu postępowania
warunkowo umorzonego ... 506
Artykuł 69 .. 507
Uwagi wprowadzające .. 507
Przesłanki warunkowego zawieszenia kary 509
Artykuł 70 .. 512
Artykuł 71 .. 514
Artykuł 72 .. 517
Uwagi wprowadzające .. 518
Obowiązki związane z warunkowym
zawieszeniem wykonania kary... 519
Artykuł 73 .. 525
Artykuł 74 .. 527
Artykuł 75 .. 530
Artykuł 76 .. 533
Artykuł 77 . 534
Uwagi wprowadzające .. 535
Przesłanki warunkowego zwolnienia . 535
Ograniczenie stosowania warunkowego zwolnienia 537
Artykuł 78 .. 538
Artykuł 79 .. 540
Artykuł 80 .. 542
Artykuł 81 .. 544
Artykuł 82 .. 545
Artykuł 83 .. 546
Artykuł 84 .. 546
Artykuł 84a 549
Rozdział IX
Zbieg przestępstw oraz łączenie kar i środków karnych ... 553
Uwagi wprowadzające .. 553
Artykuł 85 .. 555
Realny zbieg przestępstw oraz jego konsekwencje .... 555
Kara łączna a sytuacja prawna skazanego .... 558
Artykuł 86 .. 563
Granice i zasady wymiaru kary łącznej ... 564
Wymiar kary łącznej grzywny ... 566
Wymiar kary łącznej ograniczenia wolności .... 569
Artykuł 87 .. 570
Artykuł 88 .. 572
Uwagi wprowadzające .. 572
Łączenie kar z karą 25 lat pozbawienia wolności .. 574
Łączenie kar z karą dożywotniego pozbawienia wolności . 575
Artykuł 89 .. 576
Uwagi wprowadzające .. 576
Łączenie kar orzeczonych bez warunkowego
zawieszenia ich wykonania .... 578
Łączenie kar orzeczonych z warunkowym zawieszeniem
wykonania i bez warunkowego zawieszenia wykonania ... 582
Łączenie kar orzeczonych wyłącznie z warunkowym
zawieszeniem wykonania .. 584
Artykuł 90 . 585
Artykuł 91 .. 587
Uwagi wprowadzające .. 588
Podobny sposób popełnienia przestępstw tworzących ciąg ... 588
Krótkie odstępy czasu ... 590
Tożsamość kwalifikacji przestępstw tworzących ciąg .... 591
Konsekwencje prawne popełnienia przestępstw
tworzących ciąg .... 593
Artykuł 92 .. 598
Rozdział X
Środki zabezpieczające ... 609
Uwagi wprowadzające .. 609
Artykuł 93 .. 611
Artykuł 94 .. 615
Uwagi wprowadzające .. 616
Przesłanki umieszczenia sprawcy w zakładzie
psychiatrycznym .. 617
Zwolnienie z zakładu psychiatrycznego .. 619
Artykuł 95 .. 620
Uwagi wprowadzające .. 620
Przesłanki stosowania art. 95 . 622
Zagadnienia wykonawcze . 622
Artykuł 95a 624
Artykuł 96 .. 626
Uwagi wprowadzające .. 626
Przesłanki umieszczenia sprawcy w zamkniętym
zakładzie leczenia odwykowego 627
Czas pozostawania sprawcy w zamkniętym zakładzie
leczenia odwykowego ... 629
Umieszczenie w zakładzie leczenia odwykowego
a ograniczona poczytalność ... 630
Leczenie odwykowe sprawców uzależnionych
od środków odurzających .. 631
Artykuł 97 .. 632
Uwagi wprowadzające .. 633
Przesłanki skierowania sprawcy na leczenie ambulatoryjne
i zakres obowiązków sprawcy w jego trakcie .... 633
Ponowne umieszczenie sprawcy w zamkniętym zakładzie
leczenia odwykowego ... 635
Artykuł 98 .. 637
Artykuł 99 .. 639
Artykuł 100 641
Rozdział XI
Przedawnienie ... 647
Artykuł 101 647
Uwagi wprowadzające .. 647
Istota przedawnienia karalności . 649
Bieg terminów przedawnienia .... 650
Przepisy intertemporalne a zagadnienie przedawnienia .... 653
Artykuł 102 654
Artykuł 103 656
Artykuł 104 658
Artykuł 105 660
Uwagi wprowadzające .. 660
Zakres czynów niepodlegających przedawnieniu 661
Przestępstwa popełnione przez funkcjonariuszy publicznych.... 665
Rozdział XII
Zatarcie skazania .... 668
Artykuł 106 . 668
Uwagi wprowadzające .. 668
Skutki prawne zatarcia skazania 669
Artykuł 106a.... 672
Artykuł 107 . 673
Uwagi wprowadzające .. 673
Zatarcie skazania na karę .. 674
Zatarcie skazania na środek karny .. 676
Zarządzenie zatarcia skazania przez sąd . 676
Artykuł 108 . 677
Rozdział XIII
Odpowiedzialność za przestępstwa popełnione za granicą ... 681
Uwagi wprowadzające .. 681
Artykuł 109 . 682
Artykuł 110 . 683
Artykuł 111 . 685
Artykuł 112 . 686
Artykuł 113 . 688
Uwagi wprowadzające .. 689
Przesłanki zastosowania zasady represji wszechświatowej .... 689
Kryminalizacja w prawie wewnętrznym
i międzynarodowym .... 690
Artykuł 114 . 692
Zasada podwójnego skazania 692
Wyjątki od zasady podwójnego skazania 694
Rozdział XIV
Objaśnienie wyrażeń ustawowych .. 696
Artykuł 115 . 696
Rozdział XV
Stosunek do ustaw szczególnych 791
Artykuł 116 . 791